Çocuk Göz Sağlığı ve Şaşılık
Herhangi bir bakış yönünde iki gözün görme eksenlerinin paralel olmaması durumudur. Toplumdaki sıklığı % 2 - 4'tür. Bu hastaların yaklaşık yarısında göz tembelliği mevcuttur.
Şaşılık, erken dönemde teşhis edilip tedavi planlandığında;
- Göz tembelliğinin gelişimini önlemek
- Normal göz hareketlerini sağlamak
- Binokuler görme (iki gözle beraber bakabilme) ve
- Derinlik hissi
gelişimini sağlamak ve / veya korumak mümkün olmaktadır.
Şaşılık, çok belirgin hale gelmeden de (Gizli şaşılık olarak da adlandırabileceğimiz, daha çok gözlük ihtiyacına bağlı ve ancak muayene ile ortaya koyabildiğimiz, bazen bebek ya da çocuk bir objeye odaklanmaya çalıştığı, yorgun olduğu sırada ortaya çıkabilen durumlar) teşhis koymak muayene ile mümkündür, bu yüzden, bütün bebeklere doğumdan itibaren 1 yaşa dek en az 1 kez ve sonrasında da çocukluk döneminde yılda 1 kez rutin göz muayenesi uygulamak, şaşılığı da içine alan bir çok göz probleminin saptanması açısından önemlidir.
Tedavi Seçenekleri
Gözlük ihtiyacına bağlı şaşılıklarda gözlük kullanımı (Bebeklik ve çocukluk döneminde göz kusurlarını düzeltmek için seçilen tedavi gözlük kullanımı olmalıdır, bazı özel durumlarda, örneğin 2 göz arasında çok ciddi bir numara farkı varsa, tek taraflı lens yokluğu durumu varsa, kontakt lens kullanımı da gündeme gelebilir)
Cerrahi tedavide gözü hareket ettiren ve kaymaya neden olan kasların gücünü azaltmaya ve / veya artırmaya yönelik ameliyatlar yapılır. Doğuştan olan kaymalar genellikle gözlük gerektirmeyen, hayatın ilk 3 ayından sonra ortaya çıkan, erken dönemde (6 ay-1 yaş arasında) ameliyat edilmesi gerekli kaymalardır.
Doğuştan olmayan kaymalarda, (genellikle 1 yaştan sonra ortaya çıkarlar) gözlük kullanımına rağmen kayma düzelmiyorsa, yine ameliyatla düzeltme gerekir.
Göz kaslarına hareket kazandıran sinir felci durumlarında da, önce felce neden olan durumla ilgili araştırmalar yapılıp sebep ortaya çıkarılmaya çalışılır (bu durum doğumsal olabildiği gibi travmalar ya da sistemik / nörolojik hastalıklarla da ilgili olabilir) belli bir süre (en az 6 ay) iyileşme beklendikten sonra cerrahiye başvurulur. Bekleme süresinde özel prizmatik camlı gözlükler ya da botox uygulaması ile çift görme engellenmeye çalışılır.
Botox tedavisi : Kaymaya neden olan kas içersine botilinum toksin enjeksiyonu yapıldığında gözde paralellik sağlanır, ancak etkisi yaklaşık 6 ay kadardır ve daha çok sinir felcine bağlı şaşılıklar gibi özel durumlarda tercih edilen bir tedavidir.
Ortoptik tedavi : (Kapama, CAM, özel cihazlar yardımıyla yapılan egzersizler)
Ortoptik tedavi ünitesinde göz tembelliği tedavisi yanı sıra konverjans egzersizleri, füzyon egzersizleri gibi, şaşılık / gizli şaşılıkla ilintili durumlarda özel cihazlar yardımıyla tedavi mümkün olmaktadır.
Konverjans yetmezliği : Gizli kaymalar, kas hastalıkları (Örn miyastenia gravis) hipertroidi ve yüksek dereceli refraksiyon kusurlarında ortaya çıkabilen, değişik derecelerde olabilen, özellikle yakın aktiviteler ve okuma sırasında gözün içe hareketini sağlayan kaslarda bir miktar güçsüzlük olması durumudur, göz çevresi ve alın bölgesinde ağrı, özellikle kitap okuma, bilgisayarla çalışma ya da ders çalışma sırasında konsantrasyon kaybı, çabuk yorulma gibi bulgulara sebep olur.
Özel cihazlar (sinoptofor gibi) yardımıyla hastane ortamında yaptırılan egzersizler yanı sıra bilgisayar başında uygulanabilecek özel egzersizler yardımıyla da konverjans yetmezliği ve gizli kaymaların tedavisi mümkün olabilmektedir.
Şaşılığın bir diğer önemi de önemli göz veya sistemik hastalıklarla birlikte açığa çıkabiliyor olmasından kaynaklanır; örneğin retinoblastomlu (göz içi tümörü) hastaların % 20 sinde şaşılık ilk bulgudur. Toxoplazma, katarakt ve kornea opasiteleri de şaşılıkla bulgu verebilir. Optik sinir hastalıkları, retina rahatsızlıkları, multiple skleroz, beyin tümörleri, kas hastalıkları (myastenia gravis, myotonik distrofi gibi) şaşılık nedeni olabilir.
